Xu hướng này, được gọi là “nền kinh tế người thay thế”, đang ngày càng phổ biến trong nhóm người tiêu dùng bận rộn, sẵn sàng trả tiền để có sự tiện lợi khi những trách nhiệm thường nhật vượt quá quỹ thời gian, sự kiên nhẫn hoặc khả năng của họ.
Được truyền thông Trung Quốc đưa tin rộng rãi lần đầu vào năm 2024, xu hướng này kể từ đó đã phát triển thành một thị trường lớn dành cho các dịch vụ làm việc vặt được cá nhân hóa cao.
Trên mạng xã hội RedNote, các bài đăng về dịch vụ hỗ trợ làm đồ thủ công và lắp ráp đã thu hút hơn 120 triệu lượt xem. Chẳng hạn, một số người mua những bộ xếp hình Lego phức tạp nhưng không có thời gian lắp ráp, nên lựa chọn thuê những người lắp ráp chuyên nghiệp.
Khách hàng có thể yêu cầu người lắp ráp đến tận nhà hoặc gửi bộ Lego cho họ qua đường bưu điện. Chi phí thường dao động từ 200 nhân dân tệ đến 1.000 nhân dân tệ (776.000 đồng tới 3,9 triệu đồng), tùy thuộc vào độ phức tạp và khối lượng công việc.
Các dịch vụ được cung cấp cũng bắt đầu xuất hiện dưới những hình thức ngày càng khác thường. Vào tháng 9, một người đàn ông họ Kong ở Quảng Châu, miền Nam Trung Quốc, thu hút sự chú ý đáng kể khi quảng bá dịch vụ “người thay thế để cãi nhau” có thu phí.
Ông tính phí 50 nhân dân tệ cho các cuộc tranh cãi trực tuyến và 188 nhân dân tệ cho các cuộc tranh cãi trực tiếp không giới hạn. Ông Kong khẳng định phương pháp của mình dựa trên thuyết phục thay vì gây hấn, đồng thời từ chối những yêu cầu liên quan đến đe dọa, đòi nợ hoặc xô xát.
Trong một trường hợp khác, một phụ nữ tên Mihan ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, miền Đông Nam Trung Quốc, bắt đầu tính phí hàng xóm 3 nhân dân tệ để đổ rác hoặc 99 nhân dân tệ cho một gói dịch vụ theo tháng. Chỉ trong 3 ngày, cô đã có hơn 20 khách hàng, sau đó mở rộng dịch vụ sang nhận bưu kiện và cho mèo ăn trong những kỳ nghỉ.
Trên các chợ đồ cũ và nền tảng nhận làm việc vặt, người dùng cũng có thể trả từ 10 đến 30 nhân dân tệ để thuê người xếp hàng tại các nhà hàng nổi tiếng.
Tại Thâm Quyến, miền Nam Trung Quốc, một số người trẻ sống một mình còn đẩy khái niệm này đi xa hơn. Theo một người dùng trực tuyến, người này trả 2.500 nhân dân tệ mỗi tháng để được nấu cơm tại nhà hàng mỗi ngày.
Một số dịch vụ khác đáp ứng cả nhu cầu về mặt tình cảm. Một phụ nữ ở Chiết Giang, được biết đến với họ Kim, từng nhận một yêu cầu trị giá 50 nhân dân tệ để đến thăm một bệnh nhân trong bệnh viện và thay mặt khách hàng mang quà cùng lời hỏi thăm.
Một nhà cung cấp dịch vụ khác ở Thâm Quyến tính phí 300 nhân dân tệ cho mỗi chuyến thăm kéo dài 2 giờ tới người cao tuổi, bao gồm trò chuyện và nấu ăn.
Bà Li Na, phó giáo sư tại Trường Tài chính và Kinh tế thuộc Đại học Jimei, nói với truyền thông rằng những dịch vụ như vậy có thể nâng cao hiệu quả và chất lượng cuộc sống của cá nhân, đồng thời tạo ra những hình thức việc làm mới.
Tuy nhiên, việc các giao dịch này phần lớn được thực hiện theo hình thức tư nhân, giữa người với người, làm dấy lên những lo ngại về lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và khó khăn trong việc yêu cầu giải quyết khi dịch vụ không đáp ứng kỳ vọng.
Mặt khác, một người trên mạng đã nêu lên mối lo ngại bao trùm bằng câu hỏi: “Khi ngày càng nhiều việc nhỏ nhặt trong cuộc sống có thể được giải quyết bằng tiền, liệu chúng ta đang có được nhiều tự do hơn, hay âm thầm từ bỏ một phần trải nghiệm sống?”.
